TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’nın (İMO) “Talebimiz Geleceğimiz” çağrısı kapsamında Tekirdağlı mühendisler haklarını aramak için yürüdü. Mesleki haklarına sahip çıkmak, emeğin değersizleştirilmesine son vermek ve güvenli yapılaşma çağrısı yapmak amacıyla bir araya gelen inşaat mühendisleri, “Sabrımız tükendi” diyerek yetkililere ve karar vericilere seslendi.
Çinili Fırın önünde toplanarak sloganlar eşliğinde Hasan Ali Yücel Meydanı’na yürüyen mühendisler, burada ortak basın açıklamasını okudu. Ülkenin köprülerini, barajlarını, yollarını, konutlarını, okullarını ve hastanelerini inşa eden bir mesleğin mensupları olduklarını hatırlatan mühendisler, yıllardır izlenen politikaların mühendislik hizmetlerini kamusal bir sorumluluk olmaktan uzaklaştırarak yalnızca bir maliyet kalemine indirgediğini belirtti.
”Mühendislik Bir Formalite Değil, İnsan Yaşamının Güvencesidir”
Açıklamada, bilimsel bilginin, mesleki deneyimin ve liyakatin geri plana itildiği; mühendislik emeğinin değersizleştirilerek mesleki yetkinlik ve bağımsızlığın zayıflatıldığı kaydedildi.
Güvenli yapı üretiminin temel unsuru olan mühendislik hizmetlerinin kimi zaman yalnızca bir imza ve evrak prosedürü olarak görüldüğüne tepki gösterilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
”Oysa mühendislik bir formalite değildir! Mühendislik, insan yaşamının güvencesidir! Mühendislik bilgisinin ve kamusal denetimin yok sayılmasının bedelini yalnızca biz mühendisler değil, bütün toplum birlikte ödemektedir. Artık yeter diyoruz!”
”Kamuda Özlük Hakları Gasp Ediliyor, Özel Sektör Güvencesizliğe Mahkûm Ediliyor”
İnşaat mühendisliği mesleğinin tarihinin en ağır ekonomik ve mesleki sorunlarıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çekilen açıklamada, kamu ve özel sektörde yaşanan sorunlar detaylı biçimde sıralandı:
• Kamuda Yaşanan Kayıplar: Kamuda çalışan mühendislerin üstlendikleri ağır teknik, hukuki ve mali sorumluluklara rağmen hak ettikleri ücret ve özlük haklarından yoksun bırakıldığı vurgulandı. Ek gösterge, özel hizmet tazminatı, ek ödemeler ve emekliliğe yansıyan haklar bakımından yaşanan kayıpların giderek büyüdüğü belirtilirken; yetersiz istihdam, taşeronlaşma ve liyakate aykırı uygulamaların kamunun mühendislik kapasitesini zayıflattığı ifade edildi.
• Özel Sektör ve Emekliler: Özel sektörde çalışan mühendislerin düşük ücretlere, uzun çalışma saatlerine, karşılığı ödenmeyen fazla mesailere ve güvencesiz istihdama mahkûm edildiği belirtildi. Sigorta primlerinin gerçek ücretler yerine asgari ücret üzerinden yatırılması ve çalışma günlerinin eksik gösterilmesinin sosyal güvenlik haklarında ciddi kayıplara yol açtığı kaydedildi. Ayrıca yıllarını ülkenin kalkınmasına adamış emekli mühendislerin yetersiz aylıklar nedeniyle insanca yaşam koşullarından uzaklaştığına dikkat çekildi.
”Şantiye Şefliği İşlevinden Uzaklaştırıldı, Denetim Baskı Altında”
Proje ve danışmanlık hizmetlerinin sınırsız fiyat rekabeti altında nitelik kaybına uğradığı ve mühendislik birikiminin en düşük bedelle satın alınabilecek sıradan bir hizmet gibi görüldüğü ifade edilen açıklamada, sahadaki denetim mekanizmasına ilişkin şu tespitler paylaşıldı:
”Şantiye şefliği, yapı üretim sürecinin her aşamasında fiilen ve sürekli yürütülmesi gereken bir mühendislik hizmeti olmasına rağmen, çoklu görevlendirmeler ve güvencesiz çalışma koşulları nedeniyle gerçek işlevinden uzaklaştırılmaktadır. Yapı denetim sistemi ise maliyet baskısının etkisi altında, kamu güvenliğini sağlayacak bağımsız ve etkin denetim anlayışından uzaklaşmaktadır. Denetim hizmetlerinin niteliğini güvence altına alacak koşullar sağlanamadığı gibi görevini yapan meslektaşlarımız baskı, tehdit ve şiddetle karşı karşıya kalmaktadır.”
”Deprem Yargılamalarında Kusur Orantısızca Mühendislere Yükleniyor”
Genç mühendislerin eğitimde nitelik ve istihdam ihtiyacı gözetilmeksizin sürdürülen uygulamalarla işsizliğe mahkûm edildiği, kadın mühendislerin ise istihdamda, ücretlerde ve mesleki ilerlemede ayrımcılıkla karşılaştığı belirtildi. Mevzuattaki düzenlemeler nedeniyle mühendislerin yetkileriyle orantısız sorumluluklar altında bırakıldığına ve görevlerini tamamladıktan yıllar sonra bile ağır hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kaldıklarına dikkat çekildi.
Özellikle deprem yargılamalarında gerçek sorumluların tespitinden uzaklaşıldığı vurgulanan açıklamada, “İmar aflarının, yapıların taşıyıcı sistemlerine sonradan yapılan müdahalelerin ve mühendislerin bilgisi ve denetimi dışında gerçekleştirilen uygulamaların sonuçları, kusur ve nedensellik ilişkisi yeterince gözetilmeksizin ağır ve orantısız biçimde meslektaşlarımızın üzerine yüklenmektedir” denildi.
”Daha Kaç Deprem Yaşamamız, Daha Kaç Can Kaybetmemiz Gerekiyor?”
Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğu hatırlatılan açıklamada, “Deprem doğa olayıdır, ancak yıkım kader değildir!” vurgusu yapıldı. Ülkenin güncel, kapsamlı ve kamuoyuyla paylaşılmış bir yapı stoku envanterinin hâlâ bulunmadığına tepki gösterilerek milyonlarca yurttaşın yaşadığı binanın güvenli olup olmadığını bilmeden hayatını sürdürdüğü ifade edildi. İmar aflarıyla teknik güvenlik incelemesi yapılmadan hukuki statü kazandırılan binaların ve kullanım süresi boyunca denetlenmeyen yapıların büyük tehlike yarattığı belirtilen açıklamada yetkililere şu soru yöneltildi:
”Güvenli bir yapıda yaşamak ayrıcalık değil, temel bir insan hakkıdır! Bir yurttaşın yaşadığı, satın aldığı veya kiraladığı binanın güvenliğini bilmesi en doğal hakkıdır. Buradan soruyoruz: Yaşadığımız binaların güvenli olup olmadığını öğrenmek için daha kaç deprem yaşamamız, daha kaç can kaybetmemiz gerekiyor?”
İnşaat Mühendislerinin 7 Temel Talebi
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, ülkenin güvenli geleceği ve mesleğin hak ettiği değere kavuşması için karar vericilere ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) yönelik taleplerini şu başlıklarla duyurdu:
1. İnsanca Yaşamaya Yetecek Ücret ve Güvence: Mühendislik hizmetleri için asgari ücret belirlenmeli, TMMOB’nin bu alandaki denetim yetkisi yasalaşmalı; SGK bildirimleri gerçek ücret ve meslek kodları üzerinden yapılmalıdır.
2. Kamuda Liyakat ve Adil Ücret: Kamu mühendislerinin ek gösterge, tazminat ve ek ödemeleri emekliliğe yansıtılmalı; taşeronlaşmaya son verilerek teknik kadrolar güçlendirilmelidir.
3. Gençlere İş, Emeklilere İnsanca Yaşam: Genç mühendislerin işsizliğini azaltacak planlı istihdam politikaları uygulanmalı, emekli aylıkları insan onuruna yaraşır düzeye çıkarılmalıdır.
4. Yetkin Mühendislik ve Adil Sorumluluk: Yetkin Mühendislik sistemi yasalaşmalı; mühendislerin hukuki ve cezai sorumlulukları fiilî görev ve yetkileriyle sınırlı olarak tanımlanmalı, deprem yargılamaları için teknik ihtisas mahkemeleri kurulmalıdır.
5. Her Şantiyeye Bir Şef: Proje bedelleri oda tarafından belirlenmeli; çoklu şantiye görevlendirmesine son verilerek her şantiyeye tam zamanlı, bağımsız ve hukuki güvenceye sahip bir şef atanmalıdır.
6. Bağımsız Yapı Denetimi: Yapı denetim ve laboratuvar hizmetlerinin müteahhitlerden mali ve idari bağımsızlığı sağlanmalı, denetim mühendislerine yönelik şiddet ve tehditlere karşı etkin hukuki koruma getirilmelidir.
7. Güvenli Yapılar, Eşitlik ve Nitelikli Eğitim: Ülkenin yapı stoku envanteri derhal çıkarılmalı, Yapı Kayıt Belgesi bulunan yapılar tapu kayıtlarında açıkça görülmeli ve periyodik yapı kontrol sistemi kurulmalıdır. Mühendislik eğitimi bilimsel yeterlilik temelinde düzenlenmeli; kadın mühendislere yönelik ayrımcılık, mobbing ve tacize karşı güvenli çalışma koşulları sağlanmalıdır.
”Ayrıcalık Değil, Emeğimizin Karşılığını İstiyoruz”
”Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında şantiyelerden üniversitelere kadar her alanda meslektaşlarıyla buluştuklarını belirten mühendisler, artık sorunların tespit edilmesini değil çözülmesini istediklerini vurguladı.
Mühendislik emeğinin değersizleştirilmesinin bedelinin okullarda eğitim gören çocukların ve hastanelerde şifa arayan yurttaşların geleceği olduğu ifade edilen açıklama şu sözlerle son buldu:
”Biz ayrıcalık istemiyoruz! Emeğimizin karşılığını, mesleğimizin saygınlığını, yetkilerimizle uyumlu sorumlulukları ve halkımız için güvenli bir gelecek istiyoruz. 12 Kasım, mücadelemizin sonu değil, ortak mücadelemizde yeni bir adımdır! Mesleğimizi savunacağız, emeğimizi savunacağız, halkımızın yaşam hakkını savunacağız, kamu yararını savunacağız! Bilimden, emekten ve mesleki sorumluluğumuzdan aldığımız güçle; yan yanayız, omuz omuzayız, 81 ilde alanlardayız!”